Ustawa nie zawiera regulacji proceduralnych. Nie można zatem określić, jaki jest tryb pobierania opłat, czy pobór następuje w drodze administracyjnej, czy też właściwy jest mechanizm cywilnoprawny. Brak regulacji dotyczących trybu pociąga za sobą dalsze konsekwencje, dotyczące rozstrzygania ewentualnych sporów na tle stosowania ustawy. Nie wiadomo kto i na jakiej podstawie ma ustalać wysokość konkretnego i indywidualnego świadczenia i jaki jest tryb kontroli takiego określenia. Braki w tym zakresie stanowią naruszenie zasady zupełności systemu prawa. Naruszenie tej ostatniej zasady prowadzi do powstania realnej luki konstrukcyjnej, niemożliwej do usunięcia w drodze wykładni. Treść art.8 ustawy, mimo istnienia luki konstrukcyjnej, stanowił podstawę obciążenia właścicieli urządzeń przeładunkowych i przedsiębiorstw przeładunkowych przez jeden z podmiotów zarządzających tzw. opłatą portową-opłata ładunkowa[1]. Odmowa zapłaty kwot pieniężnych przez obciążonych spowodowała wystąpienie podmiotu zarządzającego z pozwem przeciwko jednemu obciążonych przedsiębiorstw do sądu powszechnego. Treść przepisu art.8 w związku z art.9 ust.1 ustawy o portach i przystaniach morskich pozwala na egzegezę normy prawnej na poziomie wykładni językowej. Norma ta może być sformułowana jako kompetencja do określania ekwiwalentu pieniężnego za korzystanie z infrastruktury zapewniającej dostęp do portów przez podmioty korzystające z portu publicznego dla celów żeglugowych. Brak takiego przepisu kompetencyjnego przy jednoczesnym istnieniu normatywnego wyłączenia z obrotu infrastruktury zapewniającej dostęp do portu zmuszałby do odwoływania się wyłącznie do dotychczasowej praktyki portowej lub zwyczaju. Zatem uprawnienie podmiotów zarządzających do stanowienia i pobierania opłat portowych, tak samo jak i do pobierania opłat z tytułu korzystania z infrastruktury portowej, jest poza dyskusją. Źródłem kontrowersji jest natomiast charakter prawny tego rodzaju uprawnienia i charakter prawny czynności organów spółki akcyjnej, jaką jest podmiot zarządzający. Samo stanowienie opłaty portowej następuje bez wątpienia poprzez uchwałę zarządu, co wynika z przepisów kodeksu handlowego oraz statutów podmiotów zarządzających. Ustawa o portach i przystaniach morskich wprowadza w przepisie art.20 pkt.3 obowiązek opiniowania rodzajów i wysokości opłat portowych przez radę nadzorczą[2]. Jednak w swoim pozwie podmiot zarządzający podniósł, iż norma art.8 ustawy o portach i przystaniach morskich nadaje podmiotowi zarządzającemu portem szczególną, wyczerpującą kompetencję i umocowanie zarówno do stanowienia, jak i pobierania opłat portowych. Jedynym ograniczeniem dla tych uprawnień jest wynikający z przepisu art.20 ustawy o portach i przystaniach morskich, obowiązek uprzedniego zaopiniowania rodzajów i wysokości opłat portowych przez Radę Nadzorczą. W dalszych wywodach  wyrażono pogląd, że, skoro ustawa w art.8 wskazuje expressis verbis, iż podmiot zarządzający portem jest uprawniony do stanowienia oraz pobierania opłat portowych, to oznacza to, że podmiot ten ma uprawnienie do samodzielnego ustalania elementów danej opłaty portowej obejmujących określenie opłaty portowej, jej rodzaju i wysokości stawek (zakres przedmiotowy), określenie adresata nałożonego obowiązku (zakres podmiotowy), określenie sposobu i trybu poboru należności (aspekt proceduralny). W konkluzji stwierdzono, iż jest podmiot zarządzający jest uprawnionym do ustanawiania opłat portowych oraz wprowadzania nowych opłat portowych, w tym opłaty ładunkowej. Z kolei pozwany podniósł, iż art.8 ustawy o portach i przystaniach morskich nie nadaje opłacie portowej charakteru daniny publicznej, gdyż nie zawiera ona elementów niezbędnych dla regulacji prawnej ustanowienia daniny publicznoprawnej, określonych w art.217 Konstytucji RP tj. adresatów, trybu pobierania, stawek oraz przysługujących zwolnień. Nadto ustawodawca nie udziela podmiotowi zarządzającemu uprawnień organu administracyjnego, a przeciwnie wskazuje, że wynikają one jedynie ze stosowania przepisów kodeksu handlowego, cywilnego i innych przepisów o charakterze nie-administracyjnym[3]. Powód nie wykonuje również żadnych funkcji zleconych z zakresu administracji państwowej. Ustawa o portach i przystaniach morskich w żadnym wypadku nie zmienia charakteru prawnego podmiotu zarządzającego. W dalszych wywodach pozwany podnosi, iż na terenie portu stosowana jest taryfa opłat portowych stanowiąca ofertę skierowaną do szerokiej publiczności, przyjmowaną przez przystąpienie, przy czym ten rodzaj opłat z reguły obciąża statek w związku z korzystaniem z portu publicznego. Nowy rodzaj opłaty portowej-opłaty ładunkowej wraz z tabelą szczegółowych stawek nie mieści się w pozycjach taryfowych. Co najwyżej można ją traktować jako ofertę skierowaną do podmiotów zainteresowanych, którą można przyjąć przez stosowne oświadczenie woli. Tak zawarta umowa jest wyłącznie umową cywilnoprawną. Do jej skutecznego zawarcia niezbędne jest jednak złożenie stosownego oświadczenia woli podmiotu przyjmującego warunki oferty. Skoro zatem brak jest po stronie pozwanego stosowanego oświadczenia przyjmującego warunki oferty, to nie można zasadnie twierdzić, że roszczenia o zapłatę nowej opłaty portowej-opłaty ładunkowej, opierającej się na treści uchwały wewnętrznego organu powodu, jest prawnie skuteczne. Nie można wykluczyć, iż niezakończony jeszcze prawomocnym i ostatecznym wyrokiem spór spowodował podjęcie prac ustawodawczych, zmierzających do nowelizacji ustawy o portach i przystaniach morskich.  

 


[1] Por.P. Lewandowski: Funkcjonowanie ustawy o portach i przystaniach morskich w kontekście stosunków prawnych podmiotu zarządzającego i podmiotów gospodarczych(w) Prawo Morskie, t.XV, Gdańsk 2001, s.95-99.

 [2] Ibidem, s.97-98

[3] Por również .A.Szumański:  Specyfika prawna spółek portowych(w) Prawo Morskie, t.XIV, Gdańsk 2000, s.24-25.