Opłaty ładunkowe nie istnieją obecnie w prawie polskim w związku ze zmianą ustawy o portach i przystaniach morskich                                                                                                                                                                           

                                                                                                                                                                     Gdańsk 23.04.2003r.

 Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Antymonopolowy za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30  80-824 Gdańsk

Strony: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

                N. Spółka z o.o w Gdańsku

Odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta

Odwołujący się N. Spółka z o.o. wnosi o zmianę decyzji Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumenta Delegatura w Gdańsku nr RGD. …/2003 z 15.04.2003r.  w części stwierdzającej niestosowanie przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A. praktyki ograniczającej konkurencję, o której mowa w art.8 ust.2 pkt 1 ustawy z 15.12.2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na nadużywaniu pozycji dominującej na rynku organizacji usług portowych dla przeładunku towarów w relacji burtowej, poprzez bezpośrednie narzucanie stawek opłaty ładunkowej w nadmiernej wysokości w okresie od.1.07.1999r. do daty niniejszego rozstrzygnięcia. Odwołujący wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji i o orzeczenie co do istoty sprawy stwierdzające, iż praktyka ustalania przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A. stawek opłat ładunkowych w okresie od 1.07.1999r. do 6.11.2001r. stanowi praktykę ograniczającą konkurencję, o której mowa w art.8 ust.2 pkt 1 ww.ustawy, tj. bezpośrednim narzucaniu nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych cen.

Uzasadnienie

W toku postępowania przez Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku, wszczętego na wniosek odwołującego, ustalono w sposób niekwestionowany przez odwołującego, iż spełniona została jedna z dwóch przesłanek uznania, iż przedsiębiorca posiadający pozycje dominującą stosuje praktyki ograniczające konkurencję zakazane art.8 ust.2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a mianowicie narzucenie ceny kontrahentowi przez przedsiębiorcę o pozycji dominującej (w sposób bezpośredni lub pośredni). Prezes Urzędu uznał, że poza sporem jest pozycja dominująca Zarząd Morskiego Portu G. S.A. na rynku zarządzania infrastrukturą portową i organizacji usług portowych. W konsekwencji przedsiębiorcy prowadzący działalność przeładunkową w porcie w Gdańsku (w tym odwołujący się N. Spółka z o.o.), aby móc ją kontynuować, zmuszeni byli do przyjęcia opłaty ładunkowej jako nowego obciążenia ustanowionego i wprowadzonego w życie przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A.. Zdaniem Prezesa Urzędu, brak jest drugiej przesłanki uznania praktyki ograniczającej konkurencję zakazanej art.8 ust.2 pkt 1, a mianowicie, że opłata ładunkowa ma charakter nadmiernie wygórowany. Takie stwierdzenie oraz jego uzasadnienie jest, zdaniem odwołującego, niezgodne z ustaleniami faktycznymi, dokonanymi przez samego Prezesa Urzędu w toku postępowania. Zostało również sformułowane z pominięciem istotnej kwestii, a mianowicie wejścia w życie nowelizacji ustawy o portach i przystaniach morskich. Ustawa nowelizacyjna z dnia 6.09.2001r. weszła w życie 6.11.2001r. i od tej daty Zarząd Morskiego Portu G. S.A. pozbawiony został kompetencji do ustanawiania opłat portowych. Kompetencja ta została przyznana ministrowi właściwemu do spraw gospodarki morskiej, zgodnie z treścią przepisu art.8 ust.7  ustawy o portach i przystaniach morskich (tekst jednolity Dz.U. nr 110 z 2002r., poz 967). Jednocześnie ustawa ustaliła górną granicę wysokości opłat portowych, w tym opłaty ładunkowej. W świetle tej okoliczności bezprzedmiotowym są rozważania dotyczące charakteru opłaty ładunkowej po 6.11.2001r., ponieważ od tej daty opłata zmieniła swój charakter. Kwestia jej wysokości nie podlega zatem ocenie w kategoriach praktyki monopolistycznej. Konkluzja Prezesa Urzędu, że opłaty ustanowione przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A. w dniu 7.09.1999r. nie są nadmiernie wygórowane ze względu na okoliczność, iż nie przekraczają granic zakreślonych przez ustawodawcę, należy uznać za chybiony. W okresie począwszy od 1.07.1999r. do 6.11.2001r. nie było granic określonych przez ustawodawcę, natomiast sposób ustalania wysokości opłat portowych był całkowicie dowolny. Zastosowane przez Prezesa Urzędu kryterium komparatystycznego wzbudza wątpliwości ze względu na okres porównawczy. Przyjęto okres od 28.06.2002r. do daty rozstrzygnięcia motywując to wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28.06.2002r. Tymczasem, jak podniesiono to wyżej, stosowanie praktyk ograniczających konkurencję dotyczy okresu od 1.07.1999r. do 6.11.2001r. i ten okres powinien być brany pod uwagę przy korzystaniu z kryterium porównawczego. Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika, że opłat ładunkowych w tym okresie nie stosowano w portach w Szczecinie i Świnoujściu, natomiast w porcie w Gdyni w ograniczonym zakresie. Odwołujący kwestionuje również zasadność argumentacji przyjętej przez Prezesa Urzędu, iż fakt zastosowania przez inne porty niższych opłat w porównaniu z portem w Gdańsku (lub niestosowanie ich wcale) sam przez się usprawiedliwia stosowanie kilkakrotnie wyższych opłat przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A. jako odzwierciedlających rodzaj i stan infrastruktury portowej, jej wartość i czynionych na nią nakładów, jak również warunków hydro-geograficznych. Należy  podkreślić, że sam Zarząd Morskiego Portu G. S.A. przyznał, iż wyznacznikiem opłat portowych, w tym ładunkowych, są warunki rynkowe określone przez relację popytu i podaży na rynkach usług portowych, a nie ponoszone koszty. Zarząd Morskiego Portu G. S.A. nie przedstawił żadnej kalkulacji kosztów uzasadniających przyjęcie obowiązujących od 1.07.1999r. stawek opłaty ładunkowej, nie można stwierdzić, na ile rodzaj i stan infrastruktury, jej wartość i czynione na nią nakłady oraz warunki hydro-geograficzne determinują wielkość ustalonej przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A. stawki.  Wydaje się, że argumenty Prezesa Urzędu powołujące się na zgodność z ustawą, byłyby uzasadnione, gdyby przedmiotowe opłaty ładunkowe zostały ustalone po wjściu w życie ustawy ustalającej górne limity opłat portowych, w tym ładunkowych. Natomiast w sytuacji odwrotnej, ustalanie opłat portowych bez uzasadnienia, w oderwaniu od realiów rynkowych (inne porty nie stosowały tych opłat) prowadzi do tworzenia opłaty o charakterze ceny nadmiernie wygórowanej. Taka teza jest również potwierdzona przez treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 8.05.2002r., który ustalił opłatę ładunkową w kwocie 0,08 EURO za tonę ropy naftowej i produktu naftowego (par.8 rozporządzenia), na poziomie zdecydowanie niższym niż opłata ustalona przez Zarząd Morskiego Portu G. S.A. w porcie w Gdańsku (0,36 USD/0,36 EURO, s.14 uzasadnienia decyzji). Trudno opłaty czterokrotnie wyższej  od opłat stosowanych w innych portach nie uznać za nadmiernie wygórowaną. Z przedstawionych względów wnosi się jak w odwołaniu.